Ўзбекистон Халқ Ҳаракати нима учун Ўзбекистон Ҳукуматининг истеъфосини талаб қилади?

V Қисм. Кенг илдиз отган порахўрлик

Мен бу мақолани бошлаганимга ҳам мана 1,5 ой бўлибди. Бу давр ичида мен унинг 4 қисмини ёзиб тугатдим аммо ҳанўз бу масаланинг охиригача етказганим йўқ. Сабаби орада бизнинг Жамиятнинг Қурултойи бўлиб ўтди, ундан ташқари Ўзбекистон Халқ Ҳаракати сафларида ҳам бир талай зарурий ишларни қилишга тўғри келди. Шулар сабаб умид қиламанки ўқувчилар мақоланинг давоми кечиккани учун мени узримни қабул қиладилар.

Мақоланинг бошланғич қисмида мен шундай деб ёзган эдим:

“...Ҳўш, нима учун Ўзбекистон Халқ Ҳаракати Ўзбекистон Ҳукуматининг истеъфосини талаб қилади? Бунинг сабаблари талайгина, шу учун мен бу ерда фақат уларнинг энг асосийларида тўхталиб ўтмоқчиман.

1. Жамиятдаги ижтимоий ва сиёсий адолатсизликлар

2. Ишсизлик

3. Кенг илдиз отган порахўрлик

4. Ҳокимият органлари билан жиноий гуруҳларнинг бир бирлари билан чирмовуқдек ўралашиб кетганликлари

5. Маънавиятсизлик ва унинг борган сари, хавфли дааражада кучайиб кетаётганлиги

6. Юқорида келтирилган сабаблар туфайли Ўзбекистон давлатининг кун сайин чуқурлашиб бораётган сиёсий ва иқтисодий инқирози...”

Тегирмон навбати билан дегандек, бугун кўриладиган нарса белгиланган муаммоларнинг 3нчиси, яъни Кенг илдиз отган порахўрлик ҳақида.

Порахўрлик, русчасига коррупция, инглизчасига corruption. Бу жиноят эркин, очиқ ва фуқаровий жамиятларда ўта оғир жиноят ҳисобланади ва порахўрлик билан қўлга тушганларга оғир жазолар берилади.

Аммо Ўзбекистонда боғча мудирасидан тортиб Бош вазиргача, юз минглаб давлат идораларида ишлайдиган каттаю кичик амалдорлар, милисалар, прокурорлар, судьялар, ҳокимлар, вазирлар, ўқитувчилар, табиблар/дўхтирлар ва ҳатто дўкон сотувчилари ҳам порахўрлик билан ёппасига шуғулланадилар.

Бу жиноят Ўзбекистонда шу қадар чуқур илдиз отиб, кенг тарқалиб кетганки, пора бермасдан одамлар бирор идорага ёки бирор табибга мурожаат қила олмайдиган даражага тушиб қолганлар.

Порахўрликнинг бу қадар кенг кўлам отиши яна бир бор Ўзбекистон Ҳукуматининг сиёсати аллақачон қаттиқ инқирозга учраганини исбот қилади ҳолос.

Бундай кенг кўламли жиноятларнинг олдини ололмаган давлат аппарати Ҳукуматни бошқаришга ҳақлими? Албатта йўқ. Чунки бу порахўрликлардан энг аввало оддий халқ азоб чекади. Чунки у касал бўлса дўхтирга пора беришга мажбур, акс холда дўхтир унга тузукроқ қарамайди, Гиппократ қасамини ичган бўлса ҳам. Такси ҳайдовчи эса 10 соатлаб машинасини тарақлатиб ҳайдагани билан оиласини тинчгина топган бир бурда нони билан таъминлай олмайди токи у ДАН ходими(милиса)га “кундалик ҳаққини” бериб турмаса. Оддий ўқувчининг олий ўқув юртига ҳужжатини қабуул қилиш учун ҳам пора оладиган бўлишибди жиғилдони тўймас муттаҳамлар.

Буларнику қўяверинг, булар одатий нарсаларга айланиб бўлганига 20 йиллардан ошиб кетди.

Аммо хизмат вазифалари юзасидан айнан ана шундай қонунбузарликларга қарши курашиши лозим бўлган адлия вазирлиги, қонун ва тартиб-интизомни назорат қилишлари лозим бўлган ички ишлар ходимлари, жиноят қидирув бўлими, “терроризмга қарши кураш бўлими”, “порахўрликка қарши кураш бўлими” лейтенантлари, капитан, майор, подполковник, полковник ва генераллари, порахўрликда қўлга тушганларни суд қиладиган судьяларнинг ўзлари ҳам пора олмасдан яшай олмасалар додингизни кимга айтасиз?

Порахўрлик билан қўлга тушганлар уларни ишини тергов қилаётганларга ёки уларни суд қилаётган судьяларни ўзига пора бериб жазодан қутилиб кетсалар унга нима дейсиз?

Буларни номи русчасига айтганда БАРДАК, ўзбекчасига эса АҒДАР-ТЎНТАР ёки ДАВЛАТ ИШЛАРИДАГИ ПАЛА-ПАРТИШЛИК!

Ҳокимиятнинг юзлаб Олий ва маҳаллий идораларидаги ана шундай пала партишликлардан кейин Ўзбекистон ҳукумати вакилларининг гуёки ҳеч нарса бўлмаётгандек, гердайиб бош кўтариб юришларига ҳайрон қоласан киши.

Ўзбекистон Ҳукумати порахўрликка қарши умуман курашмайди деб бўлмайди албатта, курашади аммо қўл учида, хўжа кўрсинга курашади. Пора билан қўлга тушганларнинг фақат кичик бир қисмигина жазога тортиладилар, холос. Улар жумласига пора билан қўлга тушиб ўз терговчисига етарли даражада пора бера олмаган “бечоралар”, ёки илк бора пора олаётиб, уни эплай олмаган, беш қўлини оғизга тиқиб катта пора сўраган очкўзлар кирадилар.

Мен шундайларни иккитасини турмада кўрганман. Улардан бири Сув хўжалиги вазирлигини ходими, икккинчиси эса Тошкент шаҳар ҳокимиятининг кичикроқ бир ходими эди. Бу “бечоралар” пора олишда ўта соддалик қилишган, ўз мухлисларига худди кўчадаги рэкэтчи бандитлар каби қаттиқ босим ўтказишган ва натижада қонунни яхши билган фуқаролар бу ҳақда милисага хабар беришган экан. Милисалар эса у содда порахўрга бериладиган порага махсус порошок сепиб, кейин уни пакетга солиб порахўрга беришни айтишган. Қўлга тушган порахўрлар тажрибасиз бўлганликлари ва ортиқча пуллари бўлмагани сабабли терговчини “мойлай” олишмаган ва натижада қамоқққа тушишган.

Аммо қўлга тушган катта “акула”лар жуда катта пора эвазига тергов ишини ёпишга эришадилар. Агар тергов жараёнида ишни ёпишни иложини қила олмасалар порани каттасини судьяга берадилар. Агар у ерда ҳам бу иш қаттиқ назорат остида бўлса, у ҳолда порахўрни қамоққа ҳукм қилинишини кутиб турадилар. Кейин эса бир, икки йил ичида Ҳукуматнинг Амнистия руйхатини тайёрловчи амалдорларига пора тиқиштириб у “бечора” маслократни ниҳоят қамоқдан озод қилишга муваффақ бўладилар. Ҳатто ўз машинасини маст ҳолда ҳайдаб бир одамни уриб кетиб ўлдирган қотиллар ҳам кўпи билан 10 кунлик изоляторда ўтириб чиқиб озод бўлган ҳоллар Ўзбекистонда жуда кўп учрайди.

Аммо бу жиноятчиларнинг энг хавфлилари Олий Ҳокимиятнинг энг юқори курсиларида ўтирадилар. Уларни қабулига киришни ўзи ҳам пул туради, ҳали ишингизни қандай натижа билан тугаши номаълум бўлса ҳам. Туман ҳокими, прокурори, судьясидан тортиб Жумҳурият олий курсиларигача ҳамма ҳаммасининг ўз нархи бор.

Бундан бир неча йиллар олдин ИИВнинг ичидан олинган ва “Усмон Ҳақназаров” номи остида чоп этилган маълумотларга кўра туман прокурори 100...150 минг долл.,вилоят прокурори 200...250 минг долл., республика прокурори эса 1 миллион долл. атрофида пора тўлаши керак бўлган ўша мансабни эгаллаши учун.(“...Далее о судах и прокуратуре. “Цена” областного прокурора – 200-250 тысяч долларов, а районного – 100-150 тысяч долларов. Стоимость кресла генерального прокурора республики – 1 миллионов долларов. Чтобы стать областным судьей, необходимо иметь 100-150 тысяч долларов, а районным – 60-80 тысяч долларов. “Стоимость” кресла председателя верховного суда – от 800 тысяч до 1000 миллиона. Из-за того что стражи правосудия и соблюдения законности приходят на свои места незаконными путями (взятками), они вынуждены выполнять заказы властей и совершать несправедливость по отношению к людям. Иначе милиция, спецслужбы, а также другие компетентные органы могут возбудить уголовные дела на самих прокуроров и судей. Вот так по цепочке творится беспредел в стране, несправедливость и угнетение простых граждан, которые не могут заплатить деньги за неугнетение. Да, в Узбекистане человек должен платить деньги, чтобы его не угнетали...» http://giurza.narod.ru/uzbek-3.htm )

Хўш, шунча пора билан ишга кирган амалдорлар бунча пулларни қаердан топадилар ва кейин бу порага тўланган пулларнинг ўрнини қандай қилиб қоплай оладилар?

Ана шу оддий саволлар ҳақида озгина ўйлаб кўрсангиз, уларнинг жавобини ўзингиз топишингизга мени ишончим комил.

Мақоланинг бу қисмидан ҳисса шуки, Ўзбекистон Халқ Ҳаракати Ўзбекистон Ҳукуматини зудлик билан истеъфосини шунинг учун ҳам талаб қиладики, бу ҳукуматнинг Олий раҳбар вакиллари ҳам, унинг марказий ва маҳаллий идораларидаги каттаю кичик амалдорлари ҳам порахўрликка бўғзиларигача ботганлар ва уларнинг бу кенг қамровли жиноятлари сабаб Ўзбекистон халқи кўп йиллардан бери азоб чекиб келмоқда. Бундай жиноятчиликка ботиб қолган Ҳукумат ўз ўзини ислоҳ қилишга, ўз амалдорларини ёппасига жиноий жавобгарликка тортишга қобил эмас.

Ҳазратқул Худойберди

2011 йил 8-август